بیماری های رایج بین ماهیان آکواریومی

بیماری پوسیدگی باله ودم:(دم خوره)


ماهیان دارای رنگ دانه مثل (مولی سیاه) و ماهیان با باله های بلند (گلد فیش) آسیب پذیر ترند.
بیماری در اثر عوامل مختلف از جمله :
شرایط نامناسب بهداشتی  
تغذیه نامناسب
وجود استرس (آب نامناسب استرس گرمایی و سرمایی تغذیه بد گرسنگی و حمل و نقل)
و حضور باکتریها (چندین گونه باکتری ) بوجود می آید

علائم

 

ایجاد یک خط سفید لبه باله های شنا ،تا جایی که تمام باله  و شعاعهای آن را درگیر میکند و روی بدن زخمی ایجاد میشود که جایگاهی جهت حضور  باکتریها و قارچها میگردد.

 

پیشگیری و درمان

Ø- اصلاح شرایط محیطی

Ø- اصلاح جیره

Ø- ضد عفونی محیط و آب

Ø- درمان دارویی

مایکوباکتریوزیس(توبرکلوزیس) : (سل))      

یک بیماری عفونی و مزمن پیشرونده است. که قابل انتقال به انسان می باشد وتاکنون گزارشاتی در این زمینه وجود داشته است

لذا لازم است شناسایی ماهی بیماردر اسرع وقت انجام  و ضمن جدانمودن آن از سایر ماهیان احتیاطات بهداشتی به طور دقیق رعایت گردد.

علائم بیماری:

در انسان ندولهای جلدی ،عفونت مفصل زانو، عفونت های زخمی و درگیری ریه و سایر اندامها دیده می شود.

در ماهی :

1- رنگ پریدگی و یا تیره شدن بدن

2-جمع شدن باله ها

3- لاغری و کاهش وزن و کم اشتهایی‌‍

 

 

 

 

4-ایجاد زخم و ندولهای پوستی روی بدن

5-مشکل تنفسی

6-بیرون زدگی چشمها

7-از بین رفتن فلسها

8-تورم شکم

9-تغییر شکل فکین ویا ستون فقرات

بعلاوه ممکن است هیچکدام از علائم فوق دیده نشود وفقط تلفات مشاهده شود

در کالبد گشایی ندولهای سفید – خاکستری در بافتها دیده میشود(ماکروسکوپی یا میکروسکوپی)

 

تشخیص بیماری:

بر اساس علائم ظاهری و جدا سازی باکتری انجام میشود

 

درمان و کنترل بیماری:

ازآنجا که بیماری قابل انتقال به انسان است ونیز درمان دارویی بی اثر ویا کم اثر است بنابر این بهترین راه مقابله با بیماری معدوم کردن ماهیان آلوده است.

-رعایت بهداشت و ضدعفونی تجهیزات

-حذف ماهیان آلوده

-رعایت شرایط قرنطینه در زمان ورود ماهیان جدید(4-2هفته )

 

 

-کاهش تراکم

-پرهیز از مصرف امعاء و احشاء آلوده

 

منبع بیماری:

-آب و خاک آلوده

-دوزیستان(قورباغه ، مار، لاکپشت)

-خزندگان

-صدفها

                        (Argulusis)شپشک ماهی :آرگولوزیس

سخت پوستی خرچنگ مانند است که دارای یک خار سمی است

 وبا سوراخ کردن بدن ماهی خون خواری می کند.سپس از بدن میزبان جدا شده به سراغ ماهی بعدی می رود

بیماری زایی:

1-بر روی بدن ماهی زخم ایجاد کرده و خون خواری میکند.

2-سم خود را وارد بدن ماهی می کند که میتواند کشنده باشد.

3-محل زخم مکان مناسبی جهت حضور سایر عوامل بیماری زا است

4-خون خواری سبب ضعف و حساس شدن در برابر سایر بیماریهااست .

درمان:

 

فرمالین 

 نمک

سولفات مس

 نگون

متیلن بلو

بیماری قارچی:

بیماری قارچی عمدتا یک بیماری ثانویه است ومعمولابعد از یماری دیگر انگلی ومیکروبی ویا وجود زخم یا بریدگی روی بدن ماهی در اثر تراکم زیاد و...خود را نشان می دهد.

بیماریهای قارچی چنانچه در مراحل ابتدایی بیماری باشد به راحتی درمان پذیر است ولی بعد از نفوذ رشته های قارچی در اندامهای داخلی درمان به سختی انجام می گیرد.

 

 

 

علائم بیماری:

1- بی حالی

2-بی اشتهایی

3-کمرنگ شدن ماهی

4-وجود توده های سفید پنبه ای بر روی بدن که با گذشت زمان به صورت توده چرکی و قهوه ای دیده میشود

 

پیشگیری و درمان:

در  ابتدا باید منشاء آلودگی را یافته و آنرا برطرف نمود.جهت پیشگیری از گسترش بیماری از نمک طعام یا متیلن بلو استفاده می گردد.

درمان:

1- 1  گرم بلور متیلن در یک لیتر آب بعنوان محلول مادر تهیه نمایید

2-  3 میلی لیتراز این محلول در هر لیترآب برای ماهیان درگیر استفاده می شود (به مدت 3 روز) و یا200 میلی لیتر در 10لیتر آب به مدت 30 دقیقه

3- 30 میلی لیتر در  100 لیتر آب مخزن تکثیر جهت پیشگیری .

ایکتیوفتریوز:بیماری دانه های سفید:

عامل بیماری:یک تک یاخته مژه دار است

انگل پراکندگی وسیعی دارد و تقریبا تمامی ماهیان آب شیرین به آن حساس هستند.

انگل در حالت معمولی بر روی بدن و آبشش ها دیده میشودکه به شکل کروی یا بیضی شکل وجود دارد.

 

عوامل موثر در شیوع بیماری:

1- تراکم بالا

2- درجه حرارت (19-17) درجه سانتی گراد

 

چرخه زندگی:

Øانگل پس از رسیدن به مرحله بلوغ ماهی را ترک کرده  و به کف استخر سقوط میکند،و در همین حال تقسیم شدن آن شروع میشود که در نتیجه از یک موجود از چندصد تا چندهزار (معمولا 2000)انگل بوجود میآید سپس کیست آن پاره شده و تمام انگلهای جوان بوجود آمده در آن ،در درون آب رها میشوندو به جستجوی یک ماهی میپردازند و سپس به بدن ماهی چسبیده و شروع به تغذیه و رشد می کندو در مدت 11-30 روز به مرحله بلوغ میرسد و دوباره از بدن ماهی رها شده و چرخه تکرار میگردد.

علائم بیماری :

- ظهور نقاط سفید کوچک در سطح پوست ، باله ها و آبشش.

- ماهیان خود را به بستر و یا دیواره استخر می مالند .

- حرکت سریع ماهی در استخر و پرش به بیرون از آب .

- ایجاد زخم در بدن و حضور باکتریها

- ضعف و مرگ

تشخیص بیماری:

تشخیص با توجه به علائم ظاهری و آزمایش انگلی امکان پذیر است .

درمان:

سولفات مس 1.5 میلی گرم در لیتر

 فرمالین 1 به 4000

نمک   3%

داکتیلوژیروزیس:

انگل عامل بیماری از گروه کرمهای پهن می باشد که بر روی آبشش به سر می برد طول زندگی آن 120-30 روز است و تا 8 روز بدون میزبان قادر به زندگی است.

انگل تخمگذار است و نوزاد بعد از 4 روز از تخم خارج می شود که خود را به ماهی رسانده و در آبشش ها جایگزین می شود. این نوزاد 6-3 روز بعد از تولد بالغ می شود.

انگل به راحتی از یک ماهی به ماهی دیگر منتقل می شود 

 

ژیروداکتیوس:

بیشتر انگل پوست ماهی بوده ولی گاهی بر روی آبشش و چشم ماهی نیز دیده می شود. انگل زنده زا بوده و یک کرم بالغ در طی یکماه می تواند تا یک میلیون کرم بوجود آورد.

این انگل را بیشتر می توان از قسمت باله های پشتی یا دمی ماهی جدا نمود و قسمت آلوده پوست دارای ترشحات خاکستری آبی رنگ می شود.

ماهیان آلوده به این دو انگل حرکات غیر عادی داشته و گاهی از آب به بیرون می پرند ودر حالت پیشرفته بیماری ، ماهی بی اشتها گشته و تلف میشود.

 

چرخه زندگی و تولید مثل :

انگل زنده زا بوده و اغلب جنین در بدن آن دیده میشود نه تنها این جنین بلکه در داخل بدن جنین ،جنین دیگری دیده میشود که خود شامل جنین دیگری است بنابراین یک انگل قادر است که سه بار در داخل بدنش جنین دیگری تولید کندکه شامل چهار نسل میباشد.

نوزاد انگل پس از تولد بر روی بدن ماهی رفته و قلابهای انتهای بدن خودرا در بدن  ماهی فروکرد و تغذیه نموده و تولید نسلهای بعدی را شروع میکنددوره زندگی هر انگل15-12 روز است که اگر فراوانی زنده زایی یک انگل بالغ و نسل های بعدی آن محاسبه شود مجموعا در طی یک ماه 2452 انگل جدید حاصل میشود . 

تشخیص

:

جهت تشخیص بیماری می توان از پوست و آبشش لام تهیه و زیرمیکروسکوپ بررسی نمود.

درمان:

با استفاده از:

 حمام فرمالین 1:4000 

سم نگوون  ppm 5/0-1

و نمک      انجام می گیرد.

 

در چرخه زندگی انگلهای قلاب دار پوست اگر نوزادان میزبان خود را نیابند پس از چند روز (یک هفته) تلف خواهند شد لذا در هنگام آلودگی استخرهای آلوده را از ماهی خالی کرده و اجازه میدهند آب چند روزی در استخر بماند

این انگلها میتوانندبوسیله ماهیان آلوده ،دوزیستان ،پرندگان و بی مهرگان به استخرها منتقل گردند

ضوابط بهداشتی

1-کنترل منابع تولیدی(تکثیر و پرورش)

_ بازدید و نمونه برداری

_ صدور گواهی حمل

2-کنترل بهداشتی در مراحل بارگیری و حمل و نقل:

_حمل و نقل فقط از مرکز دارای مجوز انجام گیرد.

_وسیله حمل ونقل باید مناسب و در مخازن مناسب و تمیز و یا کیسه های پلاستیکی داخل یونولیت انجام شود.

_ در صورت وجود علائم بیماری و یا تلفات حمل و نقل تا بهبودی کامل ممنوع است.

 _ غذادهی حداقل 48 ساعت قبل از حمل قطع شود.

 

 

 

-  حمل بایستی بعد از جذب کیسه زرده و یک هفته پس از آغاز تغذیه فعال انجام شود.

-  جهت حمل می بایست برای هر ماهی حداقل یک لیتر آب و مقدار 2 برابر هوا در نظر گرفته شود.

-  آب ‌ظروف حمل می بایست تمیز بوده وفاقد هرگونه آلودگی باشد.

-  افزودن نمک طعام بدون یدبه نسبت1_5/. درصد و یا سایر

آرام بخشهای مجاز به مخازن حمل مفید می باشد

-  جهت حفظ کیفیت مطلوب آب مخازن حمل استفاده از مواد جاذب آمونیاک مانند زئولیت الزامی است.

-  حفظ دمای مناسب حمل ونقل (20-18)سانتی گراد در طول مسیر الزامی است.

-  حفظ اکسیژن محلول 5 mg  بر لیتر در طول مسیر الزامی است.

-  تلفات ناشی از حمل ونقل بایستی دفن بهداشتی شوند.

 

-  هر گونه تلفات و بیماری به دامپزشکی گزارش شود.

-شستشوی حوضچه ها زود به زود انجام گیرد.

-حوضچه های تخریب شده اصلاح گردند.

-تغذیه ماهیان به اندازه مناسب انجام گیرد.

-کیفیت غذا باید مناسب باشد.

-تلفات سریعاجمع آوری و  دفن بهداشتی شود.

-جداسازی ماهیان بیماراز سایرین.

-رعایت دوره ای حداقل 2 هفته قرنطینه ای برای ماهیان

-جدید الورود.

آنالیز غذایی ماهیان زینتی

۱) پروتئین           37%

۲) چربی             5%

۳) کربوهیدرات     34%

۴) فیبر               4%

۵) مولتی ویتامین

 

 

استرپتوکوکوزیس:

 از جمله بیماریهای مهم باکتریایی ماهیان است که وقتی اتفاق می افتد موجب خسارات سنگین اقتصادی می شود . بیماری یک بیماری واگیردار عفونی سپتی سمیک می باشد که به دو شکل حاد و مزمن خود را نشان میدهد . در شکل حاد مرگ و میر بالای 50% در یک دوره 3 الی 7 روزه اتفاق می افتد در شکل مزمن مرگ ومیر در طی چندین هفته اما با تلفات کمتر اتفاق می افتد.

باکتری عامل بیماری در تمام طول سال در محیط آبی وجود دارد ولی شیوع بیماری هنگامیکه شرایط محیطی پرورش نامناسب باشد و همچنین در زمان وجود استرس های مختلف بالاخص   هنگامیکه دمای آب افزایش می یابد دیده میشود عامل بیماری در آب ،لجن بستر،ماهیان آلوده ،غذای آلوده و ......تا مدتها باقی می ماند . ضمن اینکه تحمل حرارتی بالایی دارد(45-4 درجه سانتیگراد) و PH قلیایی را به خوبی تحمل میکند.

 

نشانه های بیماری :

1-      ضعف و بی حالی و بی اشتهایی

2-      تیرگی رنگ بدن

3-      بیرون زدگی یک یا دو طرفه چشم همراه با کدورت و خونریزی

4-      شنای عمودی و نا متعادل

5-      خونریزی در قاعده  باله ها و مخرج

6-      خونریزی در آبشش

7-      زخمهای سطحی بدن

8-      خونریزی و پرخونی اندامهای داخلی بدن مانند طحال ،کلیه، روده ها و ......

9-      آسیت(آب آوردگی شکم و افزایش حجم آن)

 

کنترل و پیشگیری و درمان بیماری:

با توجه به اینکه عامل مولد بیماری در لجن ها و آبهای محیط های آبزی بصورت آندمیک وجود دارد و با توجه به مشکلاتی که در درمان بیماری وجود دارد و همچنین هزینه نسبتا بالای درمان داروئی و بی اشتهائی ماهیان درگیر لذا همواره پیشگیری کم هزینه تر و موثر تر از درمان است.

عوامل موثر در کنترل و پیشگیری از بیماری:

1-      حفظ کیفیت مطلوب آب

2-      فراهم سازی تغذیه مناسب برای ماهیان

3-      بهداشتی و پاکیزه نگه داشتن محیط

4-      دفن سریع و بهداشتی ماهیان تلف شده

5-      قرنطینه ماهیان جدید الورود

6-      تهیه بچه ماهی از مراکز معتبر و مورد تائید دامپزشکی

7-      جلوگیری از وارد شدن هر گونه استرس به ماهیان شامل (حمل و نقل،گرسنگی، دستکاری و کاهش اکسیژن و ....)

8-      کاهش تراکم ماهی تا حد استاندارد

9-      واکسیناسیون  و ضد عفونی بچه ماهیان قبل از ورود به استخرها

 

واکسیناسیون:

واکسن موجود ،واکسن آکواوک گاروتیل میباشد که برای ایجاد ایمنی بر علیه بیماری استرپتوکوکوزیس در ماهی قزل آلا استفاده می شود ، و بسته به اندازه ماهی بصورت تزریقی و غوطه وری استفاده می شود. ماهیان کوچک به وزن بالای سه گرم به روش غوطه وری و ماهیان با وزن 11 گرم و بالاتر به روش تزریقی واکسینه می شوند مناسب ترین درجه حرارت  آب برای واکسیناسیون 10-8 درجه سانتیگراد می باشد و زمان لازم برای فعال شدن سیستم ایمنی ماهی و شروع پاسخهای ایمنی ناشی از واکسیناسیون به درجه حرارت آب بستگی دارد ،که در آب با دمای 10 درجه حد اقل 21-14 روز و در دمای کمتر این زمان بیشتر خواهد بود.

توصیه میشود: به منظور افزایش اثر واکسن و افزایش دوره ایمنی 90-60 روز پس از واکسیناسیون اولیه از واکسن خوراکی یاد آور استفاده شود.

 

موارد احتیاط:

1-      واکسن را در دمای 8-2 درجه سانتی گراد نگهداری و از یخ زدن آن جلوگیری شود

2-      واکسن باید دور از نور نگهداری شود

3-      قبل از واکسیناسیون 48-24 ساعت قطع غذا انجام گیرد.

4-      قبل از انجام واکسیناسیون از وارد شدن هر گونه استرس به ماهیان جلو گیری شود

5-      واکسیناسیون نباید در دمای کمتر از 5 درجه سانتی گراد انجام گیرد

6-      در صورت باز شدن یک بطری واکسن محتوی آن تماما مصرف شود

7-       یک ساعت قبل از مصرف واکسن به روش غوطه وری یا تزریقی در دمای محیط قرار گیرد

8-      در روش غوطه وری هر لیتر واکسن برای 100 کیلو ماهی استفاده میشود 

/ 0 نظر / 669 بازدید